The Man and His Machine: Jos en de RJT-Rooimachine

Al bijna veertig jaar loopt Jos Heymans rond bij Van den Berk. Altijd in beweging, altijd bezig. Een man die doet wat nodig is, zijn handen nergens voor omdraait en liever vooruitkijkt dan stilstaat. Problemen zijn er om opgelost te worden, het liefst door ze zelf te bedenken én te maken.

Jos is een markant figuur. Graag gezien, recht door zee, met een positieve kijk en een aanstekelijke energie. Een tevreden mens, met levenslust voor tien. Iemand die iedereen kent en die op zijn beurt ook iedereen kent. Wie met Jos praat, ontdekt al snel een schat aan kennis, ervaring en verhalen.

Naast zijn liefde voor zijn familie, collega's en het werk op de kwekerij heeft hij nog een grote passie: oude tractoren. Regelmatig trekt hij eropuit om ermee rond te rijden. Maar minstens zo kenmerkend is zijn drang om dingen slimmer, beter en efficiënter te maken. Die eigenschap vormde de basis voor een van de meest bijzondere machines die ooit op de kwekerij werd ontwikkeld: de RJT-rooimachine.

Samen met collega's Riny en Toon ontwierp en bouwde Jos een machine die zijn tijd ver vooruit was. Wat begon als een praktische oplossing voor een uitdaging in de kwekerij, groeide uit tot een technisch meesterwerk dat vandaag de dag nog altijd wordt ingezet. De RJT betekende een grote stap vooruit in het rooien en verplaatsen van zware bomen en speelde een belangrijke rol in de verdere professionalisering van Van den Berk. De machine trok aandacht binnen de sector en inspireerde ook andere kwekerijen. Jos zelf blijft er bescheiden onder. Zoals zo vaak ziet hij het vooral als een kwestie van samen nadenken, aanpakken en bouwen.

Getekend op de vloer

De RJT – vernoemd naar de bouwers Riny, Jos en Toon – is geen machine die je simpelweg uit een folder bestelt. Het is een machine die ontstond uit noodzaak. De bestaande steekmachines konden de steeds groter wordende bomen simpelweg niet meer aan. Het rooien van zware bomen met kabels en houten constructies was arbeidsintensief en bracht risico's op schade met zich mee. Er moest een betere oplossing komen. Waar anderen misschien een ingenieursbureau zouden inschakelen, begonnen Jos en zijn collega's met een krijtje op de werkplaatsvloer. "We hebben gewoon een ringetje op de grond getekend. Kleinste maat, grootste maat... en zo begon het project RJT." Die aanpak typeert Jos misschien wel het best. Niet eindeloos praten over mogelijkheden, maar gewoon beginnen.

Een puzzel van 24 ton staal

Na meer dan 3000 uur bouwen, was het resultaat een indrukwekkende machine van 24 ton, speciaal ontwikkeld voor het steken en verplaatsen van de zwaarste bomen op de kwekerij. De machine kon kluiten steken tot maar liefst 2,50 meter diameter en bood vijf verschillende steekmaten. Daardoor konden bomen veel efficiënter én veiliger worden gerooid dan voorheen.

De RJT werd opgebouwd uit onderdelen die overal vandaan kwamen. De 20-tons assen waren afkomstig van een mobiele kraan, de cabine werd in Duitsland gevonden en diverse constructiedelen kregen een tweede leven in het project. Samen met specialisten werden berekeningen gemaakt voor de hydrauliek, cilinders en constructie, terwijl het grootste deel van het las- en constructiewerk gewoon op de kwekerij zelf gebeurde.

Onder de motorkap schuilt indrukwekkende techniek. Vier gescheiden hydraulische systemen zorgen voor rijden, sturen en de bediening van de machine. Alleen al het rijsysteem werkt met een druk van 400 bar om de enorme machine in beweging te krijgen. Veiligheid speelde daarbij een belangrijke rol. De RJT werd uiteindelijk voorzien van een officieel CE-keurmerk, waarvoor alle technische berekeningen en constructies uitvoerig werden onderbouwd.

Vakmanschap uit de praktijk

Het vakmanschap van Jos zit diep geworteld in de praktijk; Al van jongs af aan zat hij liever op een trekker dan in de klas. Jaren in de staalbouw leverden de technische kennis, het veld de ervaring. "Je moet weten wat een boom doet," legt hij uit. "Hoe hij reageert als je 'm pakt. Dat leer je niet uit een boek."

Door de jaren heen bouwde hij mee aan bindmachines, steekbakken, transportbanden, hulpmiddelen voor het rooien, speciale kranen en talloze andere oplossingen die het werk op de kwekerij makkelijker maakten. Vaak ontstonden die innovaties simpelweg omdat bestaande methodes niet efficiënt genoeg waren.

De man achter het staal

Wie Jos vandaag naast de RJT ziet staan, ziet iemand die opvallend bescheiden blijft over wat hij heeft opgebouwd. Terwijl de machine voor velen symbool staat voor zijn vakmanschap en vindingrijkheid.

Hoewel de techniek inmiddels verder is ontwikkeld en regelgeving steeds strenger wordt, blijft Jos nadenken over verbeteringen.Gevraagd wat hij nu anders zou doen, hoeft hij niet lang na te denken. "Een zwaardere motor. Meer pk's." Dat antwoord zegt misschien alles. Want zelfs bij een machine die al jarenlang zijn waarde heeft bewezen, ziet Jos nog mogelijkheden.

Maar uiteindelijk draait het voor hem niet om de techniek alleen. Het gaat om het samen maken, samen oplossen en samen vooruitkomen. "Een schouderklopje hoeft niet. Ik heb het altijd met plezier gedaan." En misschien is dat wel precies waarom zoveel collega's hem waarderen. Niet alleen om wat hij heeft gebouwd, maar vooral om wie hij is. Een man die altijd mogelijkheden ziet. Die graag meedenkt. Die zijn kennis deelt. En die zonder veel woorden heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van de kwekerij zoals we die vandaag kennen. En zo staat hij daar. Tussen de bomen, naast een machine die nog altijd doet waarvoor hij ooit werd bedacht. Een machine van staal. Gebouwd door mensen. Met Jos Heijmans als een van de drijvende krachten erachter.

Technisch Paspoort: De RJT Rooimachine

Totaalgewicht: 24 ton.

Capaciteit: Kluitdiameter tot 2,50 meter, verdeeld over vijf steekmaten.

Motor: 180 pk (Jos droomt nog altijd van 280 pk).

Hydrauliek: 1000 liter olie, met een rijsysteem dat werkt op 400 bar.

Bijzonderheden: Automatische stabilisatie, hondengang, anti-slip en een cabine 180 graden draaibaar.

Herkomst: Samengesteld uit onderdelen van mobiele kranen, telekranen en een Duitse cabine.

Keuring: Volledig voorzien van een CE-keurmerk.