Vormbomen worden meer en meer toegepast in tuinen, parken en lanen om het tuinbeeld op te fleuren. Enkele opvallende feiten over het ontstaan en de toepassing van vormbomen.

Topiari
In oude geschriften over tuinkunst werden de veelsoortige vormen van gesnoeide bomen en hagen topiari genoemd. Het verschijnsel stamt al uit de tijd van Julius Caesar, maar beroemd werd deze kunst pas door het boek Hypnerotomachia Poliphili (1499) van Francesco Colonna waarin een topiari-verzameling stond afgebeeld. Hij introduceerde ook fantasievormen en menselijke en dierlijke figuren bij het grote publiek

Praktische boomvormen

Vormbomen werden tot de komst van het prikkeldraad ook vaak door boeren gebruikt als veekering, erfafscheiding of zonwering. Respectievelijk gesnoeide houtwallen, heggen en leilinden die in de zomer schaduw gaven, maar in de winter de lichtinval nauwelijks beperkten.

Ook nu nog zijn leilindes bijzonder populair.

Oude leilindes bij boerderij in Hoevelaken (NL)

Decoratief leifruit
Het leiden van fruitbomen – kortweg leifruit – is in een ver verleden uit praktische overwegingen ontstaan. Dicht tegen een zonverwarmde muur rijpt het fruit beter, zodat het buigen, leiden en vormen van takken tegen een muur beter fruit oplevert. In 1561 wordt er voor het eerst over geschreven. Met de komst van nieuwe teelttechnieken heeft deze snoeikunst vooral een decoratieve functie gekregen. Toch leveren deze bomen nog steeds een maximale fruitoogst op van hoge kwaliteit.

De centrale etagelinde
Een mooie historische toepassing is de in etages gesnoeide lindeboom, waarbij de onderste etage gestut wordt door een kring van palen. Onder de oude bomen werden markten gehouden, werd recht gesproken en nieuws uitgewisseld.
Dansfeesten werden zowel onder als in de linde gehouden, door een dansvloer op de onderste etage te bevestigen waar ruimte was voor muzikanten en dansers. De linde stond centraal in vele dorpen.
Haagbeukenbercau paleistuin ’t Loo, Apeldoorn (NL)

Etagelinde bij de kerk van Macon (België)